فقه‏اهل‏بيت: هرچند از فرمايش‏شما پاسخ اين سؤال ما مشخص شد، اما براى توضيح بيشتر بفرماييد به نظر شما پول مثلى است‏يا قيمى؟ × به نظر ما پول نه مثلى است و نه قيمى هر چند مال است، زيرا ضابطه مثلى و قيمى كه فقهاء بيان مى‏نمايند مربوط به اموال و كالاهايى است كه ارزش ذاتى دارند. فقهاى ما كالا را به دو قسم قيمى و مثلى تقسيم نموده‏اند ولى اسكناسى كه صرفا مال اعتبارى است اين تقسيم در او راه ندارد و به تعبير اصطلاحى پول تخصصا و موضوعا از بحث قيمى و مثلى خارج است زيرا امروز كسى پول را كالا نمى‏داند بلكه آنرا، تنها نشانه قدرت خريد به حساب مى‏آورد نه چيز ديگر. اين يك مساله كارشناسى است كه بايد بينيم آنها پول را چه مى‏دانند.

فقه اهل بيت: حضرت عالى ضمان كاهش و يا افزايش ارزش پول را چگونه مى‏بينيد. در باب قرض، مهر و...

× در اينجا اصلا ضمان مطرح نيست. زيرا ضمان يعنى جبران خسارت و اينجا جبران خسارتى در كار نيست. تنها، چيزى را بايد بپردازيم كه به ذمه آمده است. مهم اين است كه بايد درست تحليل شود كه در اين موارد چه چيزى به ذمه آمده است كه بايد پرداخت‏شود؟ اگر حقيقت پول و هويت آن را قدرت خريد بدانيم، وقتى كه قرض گيرنده پولى را قرض مى‏گيرد آنچه به ذمه او آمده است آن مقدار قدرت خريدى است كه براى آن پول اعتبار شده بود. پس آنچه به ذمه آمده است مقدارى معين از قدرت خريد است. ما به عدد اسكناس كارى نداريم. به هنگام اداء دين بايد همان قدرت خريد پرداخت‏شود. گاه لازم مى‏شود به خاطر وجود تورم، عدد اسكناسها به هنگام پرداخت بيش از آن تعدادى باشد كه قرض دهنده پرداخته بود ولى از نظر توان خريد همان توان خريدى است كه به هنگام قرض به ذمه آمده است. بنا بر اين قرض دهنده چيزى اضافه بر آنچه گرفته بود نمى‏پردازد تا بگوئيم به عنوان ضمانت مى‏دهد. او مقدار معينى از قدرت خريد را (كه اين تعداد از اسكناس بيانگر آن بود) به قرض گرفته و ذمه خودش را به آن مشغول كرده است; هنگام پرداخت دين هم همان مقدار را مى‏پردازد هر چند ممكن است تعداد اسكناسى كه الان بيانگر آن قدرت خريد است افزايش يافته باشد.