تشبه به كفارو پيروى از آنان

سيد محسن خرازى

بدون شك تشبه به كفار و پيروى از آنان، در صورتى كه انگيزه آن داخل شدن درهيات كفار و خارج شدن از هيات مسلمين باشد، حرام است. زيرا اگرشخص توجه داشته‏باشد كه اين عمل به معناى عدول از اسلام است، ارتكاب آن موجب ارتداد است واگرمتوجه اين نكته نباشد بلكه فقط به انگيزه همرنگ شدن با كفار در امور خود ازآنان پيروى كند، اين كار گناهى بزرگ و جهلى سترگ محسوب مى شود.

آنچه ما را به حرمت تشبه به كفار و تبعيت از آنان رهنمون مى‏سازد، آيات وروايات فراوان در اين زمينه است. از جمله اينكه خداوند مى فرمايد:

و من يشاقق الرسول من بعد ما تبين له الهدى و يتبع غيرسبيل المومنين نوله ما تولى و نصله جهنم و ساءت مكصيرا و هركس پس‏از روشن بودن راه حق براى او، با رسول خدا (ص) به مخالفت برخيزد وراهى غيرطريق اهل ايمان پيش گيرد، وى را به همان طريق باطل و راه ضلالت كه برگزيده‏واگذاريم و او را به جهنم در افكنيم كه آن مكان بسيار بد منزلگاهى است.«1»

حتى مى توان گفت كه تشبه به كفار و پيروى از آنان بدون انگيزه فوق هم حرام است‏زيرا اين كار يكى از مصاديق گمراهى و فساد است و آيات و رواياتى از جمله آيات‏زير، برحرمت آن دلالت دارند:

1- ولا تتبع اهوائهم و احذرهم ان يفتنوك عن بعض ما انزل‏الله اليك; و از هوس هاى آنان پيروى مكن و از آنها برحذر باش، مبادا تو را ازبعض احكامى كه خدا بر تو نازل كرده، منحرف سازند.«2»

قل الله يهدى للحق افمن يهدى الى الحق احق ان يتبع امن لا يهدى الا ان يهدى فما لكم كيف تحكمون; بگو تنها خداست كه خلق را به‏راه حق و طريق سعادت هدايت مى‏كند، آيا آنكه خلق را به راه حق رهبرى مى‏كندسزاوارتر به پيروى است، يا آنكه خود هدايت نمى‏شود مگر هدايتش كنند؟ پس شمامشركان را چه شده و چگونه چنين قضاوت باطل مى كنيد؟«3»

ولو اتبع الحق اهوائهم لفسدت السموات و الارض و من فيهن بل اتيناهم بذكرهم‏فهم عن ذكرهم معرضون; اگر حق تابع هواى نفس آنان شود، همانا آسمانها و زمين وهر چه در آنهاست فاسد خواهد شد ولى، قرآنى به آنها داديم كه مايه ياد آورى‏آنهاست اما آنها از (آنچه مايه) ياد آوريشان (است) روى مى‏گردانند.«4»

همچنين آيات ديگرى دلالت دارند، پيروى از كفار موجب گمراهى و تباهى است.حكم‏مذكور در صورتى است كه فرد، قصد تشبه به كفار و تبعيت از آنها را به طور مطلق‏در تمام كارها داشته باشد اما اگر چنين قصدى نداشته باشد، بلكه صرفا عملش شبيه‏عمل آنهاباشد، در اين صورت رواياتى وارد شده كه‏دلالت برممنوعيت دارند. و اين‏روايات چند دسته هستند:

1- رواياتى كه در منع تكفير (گذاردن يكى ازدو دست برروى ديگرى به نشانه خضوع) وارد شده است:

الف. كلينى (ره) در كافى به سند خود از حسين بن سعيد، از صفوان و فضاله، اززراره از امام باقر (ع) نقل كرده است كه فرمود:

ولا تكفر، فانما يصنع ذلك المجوس; تكفير مكن كه اين كار را مجوس انجام مى‏دهند.«5» روايت فوق از جهت‏سند، صحيح است و از نظر دلالت نيز نسبت به اينكه تكفيردرنماز باشد يا در غير نماز، اطلاق دارد مگراينكه به قرينه روايات ديگر، اين‏روايت نيز حمل به تكفير در نماز شود. بويژه اينكه احتمال دارد كه تكفير،اصطلاحى مى باشد در قرار دادن يكى از دودست بر روى ديگرى در خصوص نماز.