نهاية التقرير في مباحث الصلاة، اين كتاب مشتمل بر تقريرات يازده سال درس خارج فقه صلات حضرت آيت الله العظمى بروجردى به قلم حضرت آيت الله العظمى لنكرانى است كه پس از تحقيق و تصحيح دقيق در سه جلد به چاپ رسيده و به فقه پژوهان عرضه شده است.

تفصيل الشريعة في شرح تحرير الوسيلة، اين اثر ارزشمند، موسوعه اى فقهى و شرحى استدلالى بر كتاب تحرير الوسيله حضرت امام خمينى به قلم حضرت آيت الله العظمى فاضل لنكرانى است. تاكنون از اين موسوعه كتاب هاى زير توسط مركز فقهى ائمه اطهار (ع) تحقيق و چاپ شده است و تحقيق و نشر ساير مجلدات آن در دست اقدام مى باشد:

الف) كتاب القضاء والشهادات، چاپ اول،1420 ق،560 صفحه.

ب) كتاب الطلاق والمواريث، چاپ اول، 1421 ق، 536 صفحه.

ج) كتاب النكاح، چاپ اول، 1421 ق، 656 صفحه.

د) كتاب القصاص، چاپ دوم، 1421 ق، 466 صفحه.

ه) كتاب الحدود، چاپ دوم، 1422ق، 760 صفحه.

آية التطهير روية مبتكره، اثر آيت الله العظمى فاضل لنكرانى و مرحوم آيت الله شهاب الدين اشراقى، چاپ دوم، 1420 ق،176صفحه.

قاعدة القرعة، تاليف حجت الاسلام و المسلمين حاج شيخ حسين كريمى قمى، چاپ اول، 1420 ق، در 136 صفحه. اين اثر محصول بحثى است كه ايشان در حضورجمعى از فضلاى مركز ايراد كرده است و محور بحث، قاعده قرعه اى است كه در ضمن القواعد الفقهيه موسس معظم، به چاپ رسيده است.

آثار در دست تحقيق و چاپ

كتاب الخمس از شرح استدلالى برتحرير الوسيله و كتاب الخمس تقريرات درس حضرت آيت الله العظمى بروجردى، هردو به قلم حضرت آيت الله العظمى فاضل لنكرانى است.

معتمد الاصول (جلد دوم) تقريرات درس اصول فقه حضرت امام خمينى به قلم حضرت آيت الله العظمى فاضل لنكرانى.

از آن جا كه جلد اول اين كتاب توسط موسسه تنظيم و نشر آثار حضرت امام، تحقيق و چاپ شده بود، جلد دوم آن پس از ويرايش و تحقيق در مركز فقهى ائمه اطهار(ع) به آن موسسه واگذار شد تا اقدام به چاپ آن نمايد.

انگيزه تاليف موسوعه احكام الصبيان، نبودن چنين اثرى در كتب شيعه و سنى است.

افزون بر گروه هاى پژوهشى، سعى براين است كه گروه هاى آموزشى، درضمن آموزش، به پژوهش توجه داشته باشند. از اين رو نگارش رساله هاى تحقيقى الزامى است.معيار در گزينش موضوع، يكى، زنده بودن و اهميت آن است ديگرى، آمادگى استادان درزمينه مربوطه.

4. كتابخانه تخصصى فقهى ائمه اطهار (ع)

با تخصصى شدن علوم، مطالعات و تحقيقات، ايجاد كتابخانه هاى تخصصى ضرورتى انكار ناپذير است.

بدين منظور براى ارائه خدمات به پژوهشگران حوزه فقه و اصول به فرموده موسس محترم مركز، اين كتابخانه تاسيس گرديد و هم اكنون داراى بيش از ده هزار كتاب درموضوعات زير بوده و دائما درحال توسعه و گسترش است:

فقه شيعه، فقه شافعى، فقه حنبلى، فقه حنفى، فقه مالكى، فقه مذاهب متفرقه، (همچون زيدى، ظاهرى، اسماعيلى و اباضى)، اصول فقه شيعه، اصول فقه اهل سنت، علوم قرآن و آيات الاحكام شيعه و سنى، تاريخ فقه، تراجم و رجال شيعه و سنى، حديث شيعه، حديث اهل سنت، فقه جديد، حقوق و فقه مقارن با آن، موسوعات فقهى و فقه مقارن بين مذاهب، مجلات فقهى، لغت و ساير كتب مورد نياز براى مطالعه و تحقيق ژرف در فقه و اصول.

در اين كتابخانه علاوه بر كتاب هاى كلاسيك فقه، سعى مى شود كتاب ها به روز باشد و جديدترين كتاب ها از داخل و خارج كشور تهيه و در اختيار پژوهشگران گذاشته شود. در حال حاضر كسانى كه در فقه، اصول فقه و حقوق مشغول تحقيق و تاليف هستند، از اين كتابخانه بهره مى برند.

5. رايانه و صوت و تصوير در اين بخش علاوه بر ارائه خدمات نرم افزارى و اطلاع رسانى به محققان مركز، حروفچينى كتب فقهى و اصولى انجام مى گيرد. افزون بر اين، تمام دست نوشته هاى علمى موسس گرامى به اا منتقل شده است.

در اين بخش حدود سه هزار نوار كاست و تعدادى فيلم هاى ويديويى ضبط شده از درس هاى موسس بزرگوار، نگهدارى مى شود و در اختيار محققان قرارمى گيرد.

همچنين سايت اينترنت آيت الله العظمى فاضل لنكرانى دراين بخش اداره مى شود كه جوابگوى سوالات دينى و شرعى و استفتاءات رسيده از سراسر جهان مى باشد. در اين سايت تاكنون به هزاران استفتا پاسخ داده شده است. اين سايت به سه زبان فارسى، عربى و انگليسى است.

نشانى سايت:

4. بيان وجوه استنباط و استدلال.

5. ذكر فرع هاى فقهى نادر و با اهميت كه فقها به آنها توجه نكرده اند.

6. روشمندى خاص درطرح بحث از نظر ترتيب مطالب و چگونگى ورود به مساله فقهى.

7. عارى بودن كتاب از حشو و زوايد و دورى جستن از مباحث بى فايده چنان كه بارها ياد آور شده است.

8. اهتمام و توجه نويسنده به همه جهات و جنبه هاى گوناگونى كه با مساله ارتباط دارد و اگر حجم كتاب جواهر گنجايش آنها رانداشت به نوشتن رساله اى مستقل در آن موضوع وعده مى دهد، يااين كه خواننده را به رساله اى كه درآن موضوع نگاشته ارجاع مى دهد.

9. رعايت دقت درتحقيق و ارائه ديدگاه هاى خود و ديگران و پرهيز از شتاب زدگى.

10. احاطه نويسنده به تمام ابواب فقه از طهارت تا ديات.

اين را بايد از توفيقات الهى شمرد كه نصيب صاحب جواهر شده است چرا كه معمولاموسوعه هاى فقهى كه فردى نگاشته مى شوند معمولا به انتها نمى رسند يا اين كه بعضى مباحث را حذف مى كنند.

11. حل پاره اى مسائل و فروع كه فقهاى پيشين آنها را تبيين نكرده بودند.

12. بى نيازى فقيه و محقق بادر اختيار داشتن جواهر از بسيارى كتاب هاى ديگر.

ويژگى هاى فنى نو در تحقيق كتاب

محققان موسسه دائرة المعارف فقه در احياى مجدد جواهرالكلام، گذشته از رعايت آنچه دراحياى آثار، معمول است، مطالب كتاب را با حفظ همه عبارات آن در قالبى نوريخته اند. كه فوايد متعدد بر آن مترتب است و جا دارد اين شيوه در احياى آثار قطور ديگر به ويژه دركتاب هاى فقهى، استدلالى مد نظر قرارگيرد.

در اين روش، آرا و ديدگاه هاى فقهى صاحب جواهر همراه متن شرائع الاسلام در بالاى صفحه ها آمده و استدلال هاى صاحب جواهر به علاوه آرا و اقوالى كه از ديگران آاعم از موافق و مخالف نقل كرده، باذكر شماره به ذيل صفحه انتقال يافته است.جهت جدا ساختن اقوال از استدلال ها، اقوال با حروف سياه و استدلال هابا حروف معمولى آورده شده است و مصادر و نسخه بدل ها در پاورقى گنجانده شده اند. بنابراين هر صفحه داراى سه قسمت است:

الف) آرا و نظريات صاحب جواهر درهرمساله همراه با متن شرائع، در اين قسمت، خلاصه اى از جواهر در اختيار خواننده قرار مى گيرد و محقق به آسانى با ديدگاه هاى نويسنده آشنا مى شود و ذيل آن درحكم شرح است. جا دارد كه اين قسمت به صورت كتاب مستقل به عنوان خلاصه جواهر چاپ شود.

ب) ادله و استدلال هاى صاحب جواهر در آن مساله همراه با آرا و اقوال فقهاى ديگرى كه صاحب جواهر آنها را نقل كرده است. دراين قسمت خوانند با سرعت و سهولت مى تواند به استدلال ها و اقوال مختلفى كه دريك فرع فقهى وجود دارد دست يابد.

ج) مصادر و نسخه بدل هاى جواهر و شرائع.
درتمام قسمت ها، نه از عبارات صاحب جواهر چيزى كاسته شده ونه به آنها اضافه شده، بلكه توضيحات لازم، به صورت فشرده، داخل كروشه آمده است.از آن جا كه توضيحات فراوان، ممل است و گاه باهدف احيا كه آسان شدن متن است منافات دارد، به توضيحات ضرورى بسنده شده است.

1. براى سهولت دستيابى به عبارات كتاب درچاپ هاى ديگر (چاپ انتشارات جامعه مدرسين و احياء تراث) و بالعكس، شماره جلد و صفحه دو چاپ ديگر در هر ده صفحه درحاشيه كتاب آمده است.

2. انتخاب قطع رحلى براى كتاب، تاهم صفحه بندى رابا مشكل روبه رو نسازد و هم در مجلدات كمترى (تقريبا 25 جلد) بتوان تمام كتاب را ارائه كرد.

3. عبارات به گونه اى تنظيم شده كه پايان متن فوقانى و ذيل آن درهر صفحه،پايان پاراگراف باشد. به عبارت ديگر آغاز هر صفحه آغاز پاراگراف است و با توجه به اين كه محققان نمى توانستند در متن تصرف كنند، اين كار با دشوارى صورت گرفته است.

4. تخريج مصادر و توضيحات لازم جهت روشن شدن عبارات، در اين چاپ بهتر از چاپ هاى ديگر صورت گرفته است.

5. محور تحقيق، دو نسخه چاپ سنگى كهن و چاپ حروفى است كه چند بار درايران و عراق به چاپ رسيده است.

6. در استخراج منابع روايات، تنها به كتاب وسائل اكتفا نشده،بلكه محققان به منابع اوليه نيز مراجعه كرده اند و در صورت اختلاف با آنچه در جواهر آمده، تذكر داده اند. 7. در به كارگيرى علائم سجاوندى و پاراگراف بندى و دقت زيادى صورت گرفته و كتاب با چاپى زيبا و درخور تحسين عرضه شده است.

8. جلد اول داراى دو فهرست اجمالى وتفصيلى است و فهرست هاى ديگر (آيات، اعلام، منابع و...) در پايان جلد آخر مى آيد.

9. اين كتاب داراى مقدمه مبسوط در سه فصل است: فصل اول به شرح حال صاحب جواهر اختصاص دارد و اين موارد درآن به چشم مى خورد:

استادان، عصر صاحب جواهر، ويژگى هاى اخلاقى، تاليفات، مرجعيت صاحب جواهر، اشعار در مدح وى و...

درفصل دوم با عنوان جواهر الكلام فى الميزان به اين امور پرداخته شده است: سخنان علما درباره جواهر، تاريخ تاليف، نسخه ها، چاپ ها، شرح ها و ويژگى هاى جواهر.

درفصل سوم روشى كه دراين تحقيق انجام شده، تبيين شده است.